Gia cố taluy bằng kết cấu mềm: Xu hướng bền vững cho hạ tầng giao thông Tây Nguyên

Địa chất phong hóa mạnh, địa hình chia cắt cùng nhiều sườn dốc cao khiến các mái taluy trên nhiều tuyến giao thông ở Tây Nguyên luôn đối mặt với nguy cơ mất ổn định. Thực tế này đặt ra yêu cầu các dự án chuyển từ thế bị động xử lý sự cố sang chủ động gia cố ngay từ giai đoạn triển khai, trong đó kết cấu mềm đang trở thành giải pháp được ưu tiên nhờ hiệu quả kỹ thuật và tính bền vững. 

Xây dựng tường chắn rọ đá nhằm bảo vệ kết cấu nền đường trong suốt quá trình khai thác tuyến đèo Bảo Lộc, Lâm Đồng

Bài toán địa chất phức tạp tại khu vực Tây Nguyên

Với địa hình đồi núi xen kẽ cao nguyên bazan, nhiều tuyến giao thông ở Tây Nguyên phải men theo sườn dốc hoặc cắt qua các mái taluy cao. Điều này tạo thuận lợi cho kết nối liên vùng nhưng cũng khiến hạ tầng thường xuyên đối mặt với nguy cơ sạt lở và đá rơi, nhất là trong mùa mưa.

Cùng với quá trình phong hóa tự nhiên, nhiều sườn dốc xuất hiện nguy cơ trượt đất, đá lở, đe dọa an toàn giao thông và có thể làm gián đoạn vận tải, ảnh hưởng đến lưu thông hàng hóa, du lịch cũng như đời sống người dân.

Theo các chuyên gia địa kỹ thuật, với những khu vực có địa hình dốc và nền địa chất phong hóa mạnh như Tây Nguyên, việc dọn dẹp đất đá sau mỗi lần xảy ra sự cố chỉ là giải pháp tình thế. Muốn giảm thiểu rủi ro lâu dài, cần chuyển từ xử lý sự cố sang chủ động gia cố mái taluy bằng các giải pháp phù hợp với điều kiện địa hình và đặc điểm địa chất của từng tuyến đường.

Giải pháp kết cấu mềm – Chìa khóa giữ ổn định taluy cho khu vực Tây Nguyên  

Nếu các giải pháp gia cố taluy bằng bê tông truyền thống chỉ tập trung vào việc “gia tăng độ cứng” cho mái dốc, thì giải pháp kết cấu mềm như hệ lưới thép sức kháng cao kết hợp đinh neo và hàng rào mềm lại tiếp cận theo hướng ổn định mái dốc và kiểm soát nguy cơ ngay từ nguồn phát sinh.

Ưu điểm vượt trội của giải pháp nằm ở khả năng tận dụng tối đa địa hình tự nhiên, giúp giảm thiểu khối lượng đào đắp và hạn chế thấp nhất các tác động tiêu cực đến môi trường xung quanh. Điểm đặc biệt là kết cấu không làm gia tăng áp lực tải trọng lên mái dốc, đồng thời sở hữu cơ chế tự thoát nước tự do giúp loại bỏ hoàn toàn việc bố trí thêm hệ thống thoát nước bề mặt. Dù tối giản và thân thiện với tự nhiên, giải pháp vẫn đảm bảo khả năng chống chịu kiên cố trước các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn, cũng như các nguy cơ xói lở bề mặt hay đá rơi. Chính nhờ những giá trị thực tiễn trong việc nâng cao tuổi thọ công trình và tối ưu hóa chi phí bảo trì dài hạn, công nghệ tiên tiến này hiện đang được áp dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia có địa hình đồi núi trên thế giới.

Đèo Bảo Lộc – Kết hợp tường chắn rọ đá và hàng rào mềm chống đá rơi

Hệ thống hàng rào mềm chống đá rơi được triển khai tại đèo Bảo Lộc

Đèo Bảo Lộc trên Quốc lộ 20 là tuyến giao thông huyết mạch kết nối Lâm Đồng với TP HCM và các tỉnh phía Nam. Tuyến đèo dài hơn 10 km, có địa hình dốc lớn, nhiều vách taluy cao và hàng trăm khúc cua liên tiếp. Vào mùa mưa, nước ngấm sâu vào các lớp đất đá làm giảm độ ổn định của mái dốc, khiến khu vực này thường xuyên đối mặt với nguy cơ sạt trượt, đá lở và đá rơi.

Thực tế, đèo Bảo Lộc nhiều lần xảy ra các vụ sạt lở nghiêm trọng, gây ách tắc giao thông kéo dài và đe dọa an toàn người, phương tiện. Đặc biệt, vụ sạt lở lớn năm 2023 đã để lại hậu quả nặng nề, cho thấy những rủi ro hiện hữu trên một trong những tuyến đường đèo có lưu lượng vận tải lớn nhất kết nối Tây Nguyên với các tỉnh phía Nam.

Với những mái taluy có địa chất phong hóa mạnh và độ dốc lớn như đèo Bảo Lộc, việc chỉ dọn dẹp đất đá sau mỗi đợt mưa không thể giải quyết triệt để nguy cơ mất ổn định. Thay vào đó, cần triển khai các giải pháp gia cố chủ động nhằm ổn định mái dốc và kiểm soát đá rơi ngay từ nguồn.

Giải pháp tường chắn rọ đá triển khai trên đèo Bảo Lộc

Tại các vị trí phía trái tuyến thuộc Km103+100, đoạn Km104+063 – Km104+163 và Km105+710 – Km105+790, Vĩnh Hưng đã triển khai giải pháp đồng bộ kết hợp giữa tường chắn rọ đá và hàng rào mềm chống đá rơi nhằm tối ưu hóa khả năng phòng chống thiên tai. Cụ thể, đối với khu vực Km103+100 – nơi có địa chất đất nền yếu và đã xuất hiện dấu hiệu sạt lở nguy hiểm, phương án đào bạt tải đã được thực hiện để ổn định mặt trượt mái dốc, kết hợp xây dựng tường chắn rọ đá nhằm bảo vệ kết cấu nền đường trong suốt quá trình khai thác. Trong khi đó, tại hai đoạn tuyến còn lại từ Km104+063 – Km104+163 và Km105+710 – Km105+790, do đặc thù mái dốc đá có chiều cao lớn và tồn tại nhiều khối đá mồ côi có nguy cơ sạt lăn tự do, hệ thống hàng rào mềm chịu lực cao đã được bố trí để đánh chặn triệt để tình trạng đá lở, đá văng xuống lòng đường. Sự phối hợp linh hoạt giữa các giải pháp kỹ thuật này đã giúp giảm thiểu tối đa các rủi ro địa chất, bảo đảm an toàn giao thông tuyệt đối cho toàn tuyến. 

Quốc lộ 28B – Chủ động phòng ngừa đá lở đá rơi bằng hệ lưới thép sức kháng cao kết hợp đinh neo

Gia cố taluy dương bằng giải pháp hệ lưới thép sức kháng cao kết hợp đinh neo, lưới địa ba trục gốc polyme chống xói bề mặt tại Quốc lộ 28B

Là tuyến giao thông huyết mạch kết nối Phan Thiết (Bình Thuận) với Đà Lạt (Lâm Đồng), Quốc lộ 28B đang được đầu tư cải tạo, nâng cấp với chiều dài khoảng 68 km, tổng mức đầu tư hơn 1.400 tỷ đồng. Sau khi hoàn thành, tuyến đường được kỳ vọng rút ngắn thời gian di chuyển, tăng cường kết nối giữa khu vực duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, tạo động lực phát triển kinh tế, du lịch và logistics.

Tuy nhiên, địa hình đồi núi kết hợp mưa lớn kéo dài đã khiến nhiều mái taluy dương và taluy âm trên tuyến xuất hiện dấu hiệu mất ổn định. Một số vị trí xảy ra sạt trượt đất đá, đá lăn xuống mặt đường, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.

Để chủ động kiểm soát và ngăn ngừa nguy cơ sạt lở, Vĩnh Hưng đã triển khai giải pháp gia cố mái dốc bằng hệ lưới thép sức kháng cao kết hợp đinh neo tại các đoạn Km39+930 – Km40+030, Km40+490 – Km40+530 và Km41+010 – Km41+150. Đây là những vị trí xung yếu với đặc điểm địa chất là mái dốc đá nứt nẻ mạnh, độ dốc lớn và có sự tồn tại của mạch nước ngầm trên bề mặt mái dốc. Giải pháp này không chỉ giúp giữ ổn định bền vững cho kết cấu mái dốc nhờ không làm gia tăng tải trọng và tối ưu hóa khả năng thoát nước bề mặt tự nhiên, đồng thời còn ngăn chặn triệt để tình trạng đá rơi xuống lòng đường. Qua đó,  bảo đảm an toàn cho công trình, người và phương tiện lưu thông, mang lại sự an tâm trong suốt quá trình khai thác và vận hành tuyến. 

Việc triển khai thành công các giải pháp gia cố taluy bằng kết cấu mềm tại các cung đường huyết mạch như đèo Bảo Lộc hay Quốc lộ 28B đã chứng minh tính đúng đắn của tư duy “chủ động phòng ngừa” trong quản lý hạ tầng giao thông. Giữa bối cảnh biến đổi khí hậu khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng khó lường, giải pháp này không chỉ giải quyết triệt để bài toán địa chất phức tạp tại Tây Nguyên mà còn bảo tồn được cảnh quan đặc trưng của vùng đại ngàn. Đây chắc chắn sẽ là xu hướng tất yếu để xây dựng một hệ thống hạ tầng giao thông xanh, an toàn và phát triển bền vững.